Opdracht B – Filmopname eigen les

Het doel van deze opdracht is om met behulp van filmmateriaal je eigen handelen te onderzoeken en hierop te reflecteren, alleen en met anderen.

Verwachte tijdsbesteding: 2 x 5 uur

Resultaat: twee video-opnames en twee evaluaties

Opdrachtomschrijving

Het doel van deze opdracht is om met behulp van video-opnames te reflecteren op het klimaat in de klas (communicatie, relatie) en/of het klassenmanagement (organisatie, interventies) en/of de instructie (algemeen en vakdidactisch handelen).

Stem met je vakcoach af of het toegestaan is om een video-opname te maken in de klas en wat de regels daarvoor zijn.

Hieronder staat een mogelijke aanpak beschreven:

  • Laat een les van jou of een deel van een les van jou filmen met daarin een situatie die jij wilt analyseren en waarop je feedback wilt ontvangen.
  • Laat één of meerdere collega’s en/of mede-studenten de video-opname zien en vraag om feedback. Je kunt daarbij een specifieke leervraag stellen.
  • Schrijf op basis van de video-opname en de gekregen feedback een kort reflectieverslag waarin je de verschillende stappen van de reflectiecirkel van Korthagen (zie hieronder) doorloopt.
  • Neem het reflectieverslag op in je portfolio, en lever ook de video-opnames in bij je portfolio. Geef bij de video-opnames nauwkeurig aan welk deel relevant is. Vaak is 5 minuten al voldoende. Het inleveren van de video-opnames kan bijvoorbeeld via USB of WeTransfer, overleg hierover met je instituutsbegeleider.

Reflectiecirkel van Korthagen

Uit onderzoek onder docenten in opleiding blijkt dat het gebruik van filmbeelden een krachtig hulpmiddel is om de kwaliteit van het professioneel handelen zichtbaar te maken en om reflectie op de eigen professionele kwaliteit mogelijk te maken.

Docenten in opleiding geven aan dat het kunnen kijken naar microsituaties waarbij zij zichzelf terugzien, en het samen met begeleiders en andere studenten reflecteren op wat daarbij zichtbaar wordt aan leerkrachtgedrag, veel inzicht verschaft in hun leervragen.

Filmbeelden geven in weinig tijd veel informatie. Doordat concreet gedrag van de leraar in de authentieke beroepssituatie centraal staat, is bij reflectie op basis van film sprake van betekenisvol en contextspecifiek leren. Deze manier van reflecteren is een manier om ervaringen uit de praktijk te begrijpen, te analyseren en er betekenis aan te geven. De reflectie kan leiden tot het uitbreiden van praktijkkennis enerzijds, en vernieuwing van het handelingsrepertoire anderzijds (Reflectiecirkel van Korthagen).

Mogelijke werkwijze

Voorbereiding

  • Laat filmopnames maken in een bepaalde klas van situaties die je interessant vindt om te analyseren, en om feedback op te krijgen.
  • Verantwoord waarom je juist déze situaties hebt opgenomen. Wat is de aanleiding voor jouw filmreflectie? Wat wil je ermee bereiken?
  • Zoek twee mede-docenten-in-opleiding als feedbackpartner.

Terugblikken

  • Selecteer (een) scène(s) op het gebied dat je wilt onderzoeken, zoals klimaat, klassenmanagement of instructie. Welke handeling of gebeurtenis heeft je keuze voor juist déze scène(s) bepaald?
  • Je terugblik (wat wilde, dacht, deed, voelde ik?) op deze scène(s) wordt gekleurd door emoties en ervaringen. Een andere, onverwachte blik op wat er is gebeurd, en hoe dat komt, kun je krijgen door een ander standpunt in te nemen. Verplaats je bijvoorbeeld eens in een leerling die een prominente rol speelt in de scène(s), of juist één die je nauwelijks was opgevallen en die ogenschijnlijk aan de zijlijn staat. Bekijk de beelden nogmaals, en nu vanuit het perspectief van die leerling(en), (wat wilde, dacht, deed, voelde de leerling?)
  • Wat wil je weten van de kijkers van je filmfragmenten, en wat wil je daarmee bereiken? (waar zit je blinde vlek? wat kan de ander voor je betekenen?)
  • Wees kritisch over je formulering: stel je vraag zorgvuldig, helder en ondubbelzinnig (vraag concreet en contextspecifiek).

Bewustwording

  • Benoem wat de eigen terugblik en de terugblik via perspectiefwisseling je opleverde.
  • Maak een overzicht van de gekregen feedback.
  • Analyseer de feedback: wat is de algemene tendens? Welke feedback is voor jou waardevol, en welke minder, en waarom?
  • Naar welke (deel)competentie(s) verwijst de voor jou meest waardevolle feedback, en/of jouw terugblikken?

 Alternatieven ontwikkelen

  • Beargumenteer de keuze van één enkel handelingsaspect dat je je voorneemt te veranderen op basis van feedbackanalyse (en de eigen terugblikken), zodat je op een bepaald gebied (nog) competenter wordt. Dit voorgenomen aspect kan zowel voortkomen uit een succes- als uit een probleemervaring.
  • Bedenk concrete manieren waarop je dat voornemen in praktijk kunt brengen (literatuurbronnen, eventuele tips van feedbackpartners).
  • Bedenk één belemmering die je daarbij voorziet, maar ook een idee hoe je die kunt omzeilen/ aanpakken.

Uitproberen

  • Plan je voornemen en voer zo mogelijk in de komende periode uit.