Het stellen van doelen

Leren lesgeven is niet alleen maar: zo veel mogelijk ervaring opdoen. Door het stellen van doelen leg je focus op een bepaald aspect in je ontwikkeling als docent. Het is een soort mikpunt. Het richt je aandacht. Het stellen van heldere doelen helpt je om optimaal te groeien. Je kunt beter 10 lessen geven met een duidelijk leerdoel dan 20 lessen zonder duidelijk mikpunt.

Voor de zekerheid: het gaat hier dus niet om de leerdoelen van de leerlingen, maar om de doelen die je voor jezelf stelt ten aanzien van je eigen ontwikkeling.

Doelen

Je kunt grofweg twee soorten doelen stellen:

  1. Prestatiedoelen, gericht op een bepaalde prestatie. Bijvoorbeeld: je bent in staat om gedurende 10 minuten de volledige aandacht van een klas te behouden.
  2. Procesdoelen, gericht op de uitvoering van bepaalde handelingen. Bijvoorbeeld: je presenteert met het juiste tempo en met aandacht bij het publiek.

Voorbeelden van doelen. Probeer zelf te bepalen of het een prestatiedoel of een procesdoel is.

  • Ik heb een goede band met de leerlingen in klas H4.
  • Ik houd iedere les met minstens drie verschillende leerlingen ieder een persoonlijke gesprekje.
  • Ik wil een toets maken die niet te moeilijk en niet te gemakkelijk blijkt te zijn.
  • Ik geef bij iedere opdracht voor de leerlingen een heldere instructie waaruit blijkt wat ik van de leerlingen verwacht.
  • Ik wil een specifieke leerling zo ver krijgen dat hij/zij gedurende een les actief meedoet.
  • Ik wil de leerlingen in klas V2 minstens 30 minuten geactiveerd krijgen.
  • Ik kan aan het eind van de les benoemen wie van de leerlingen de leerstof begrijpt en wie daarbij achterloopt.
  • Ik reageer adequaat op 80% van de kleine ordeverstoringen.
  • Ik geef iedere les minstens 10 complimenten aan individuele leerlingen of aan de groep.
  • Ik kan een les uitvoeren volledig volgens de 7 fasen van directe instructie.
  • Ik kan iets presenteren zonder valkuilen uit de theatervaardigheden (Aandacht bij publiek, Aandacht bij jezelf, etc, etc).
  • Ik kan bij de start van de les de volledige aandacht van de klas krijgen.
  • Ik kan op effectieve wijze een exit-kaart inzetten.

Het is belangrijk om in ieder geval procesdoelen te stellen, daar heb je het meeste invloed op.

Valkuilen

Het stellen van doelen kent enkele valkuilen, het is goed om die te kennen.

  • Te veel doelen in te weinig tijd.  Het is dan moeilijk om focus te houden. Als je veel doelen hebt, maak dan een lijstje en prioriteer deze. Zet de belangrijkste doelen bovenaan. Kies vervolgens de bovenste 2 of 3 doelen. Verwacht niet van jezelf dat je gelijk alles moet kunnen.
  • Doelen stellen waar je zelf niet achter staat.
  • Te algemene doelen stellen, waardoor je aandacht niet wordt gericht. Het is ook niet goed meetbaar. Probeer langetermijndoelen op te splitsen in kortetermijndoelen.
  • Het niet bijstellen van doelen als je merkt dat ze te hoog of te laag gegrepen zijn. In beide gevallen werkt het niet motiverend.
  • Het ontbreken van procesdoelen. Deze procesdoelen geven namelijk aan hoe je iets wilt bereiken, en daar heb je controle over. Over de prestatiedoelen heb je minder controle.
  • Het ontbreken van een sfeer waarin het stellen van doelen geaccepteerd wordt.

Voorwaarden aan doelen stellen

De volgende vier vragen helpen je te bepalen of jouw doel goed is. Is het antwoord op één van de vragen ‘nee’, pas dan de doelstelling aan.

  1. Inspireert dit doel mij? Daagt het mij uit?
  2. Kan ik precies nagaan of ik mijn doel heb bereikt? Is het zichtbaar/meetbaar?
  3. Ligt mijn doel in het heden? Is het dus haalbaar op relatief korte termijn?
  4. Hangt het bereiken van het doel alleen van mij af?

Koppeling met theorie

Vraag jezelf af of je bepaalde theorie kunt inzetten bij het bereiken van je doelen. Bijvoorbeeld, als jouw (prestatie)doel is om een bepaalde leerling te motiveren voor jouw vak, kun je op zoek naar kennis over motivatie van mensen. Die kennis zal je helpen om procesdoelen te stellen.

Feedback

Het is erg belangrijk om continu feedback te krijgen op de voortgang bij het werken aan je doelen. De vakcoach speelt daarbij een belangrijke rol. Bespreek de doelen die je hebt met je vakcoach. Vraag hem/haar specifiek feedback te geven op de doelen die je voor jezelf hebt gesteld. Welke zichtbare voortgang heb je geboekt? Wat is de volgende stap in het bereiken van het doel?

Bron

Een belangrijke bron voor bovenstaande informatie is het boek ‘Mentale training in de sport’ van Rico Schuijers.